Jak kompostować zimą w kompostowniku siatkowym

Galvanised square mesh composter full of autumn leaves on a frosty lawn in winter

Tak, zimą też można kompostować, a kompostownik siatkowy radzi sobie z tym lepiej, niż większość osób się spodziewa. Pryzma nie staje, tylko mocno zwalnia. Osłoń ją przed deszczem, daj jej „kurtkę” z kartonu albo liści, dokładaj odpady w dobrej proporcji zielonych i brązowych, a przerzucanie zostaw na łagodniejsze dni. Wiosną będziesz mieć kompostownik w połowie gotowy, a nie zimną, rozmokłą kupę, którą trzeba zaczynać od nowa.

Co roku w listopadzie dostajemy te same pytania od klientów, którzy kupili kompostownik latem: czy działa, gdy jest mróz, czy zakładać pokrywę, czy można dalej wrzucać resztki z kuchni i czy trzeba go czymś owinąć? W tym poradniku odpowiadamy na wszystkie w jednym miejscu i opisujemy kroki, które sami byśmy wykonali.

Czy kompost pracuje zimą?

Pracuje, tylko bardzo powoli. Kompostowanie to praca bakterii, grzybów i drobnych zwierząt, takich jak dżdżownice i prosionki, a wszystkie one zwalniają, gdy spada temperatura. Pryzma, która w sierpniu parowała, w styczniu może być ledwo ciepła. To normalne. Przy temperaturze bliskiej zera aktywność w zewnętrznych warstwach prawie zamiera, ale środek pryzmy przyzwoitej wielkości zwykle dalej po cichu pracuje.

Zamarznięta pryzma nie jest też zniszczona. Jest w stanie spoczynku. Gdy tylko zrobi się łagodniej, mikroorganizmy budzą się i kontynuują tam, gdzie skończyły. Celem zimowego kompostowania nie jest gotowy kompost w lutym. Chodzi o to, żeby pryzma nie straciła całego ciepła i nie zamieniła się w rozmokłą masę, dzięki czemu wiosną wystartuje z przewagą.

Dlaczego kompostowanie zwalnia, gdy robi się zimno

Zimą zmieniają się trzy rzeczy i tylko jedna z nich to chłód:

  • Temperatura. Mikroorganizmy pracują najszybciej w cieple. Zimne powietrze wyciąga ciepło z boków i wierzchu pryzmy.
  • Woda. W wilgotną zimę większym problemem jest zwykle deszcz. W przemoczonej pryzmie woda wypełnia wolne przestrzenie, pożyteczne mikroorganizmy potrzebujące powietrza mają trudniej, a pryzma zaczyna kwaśno pachnieć.
  • Dostawy „jedzenia”. Zielonych odpadów z ogrodu jest mniej, więc do pryzmy trafiają głównie resztki z kuchni i opadłe liście. Taka proporcja łatwo przechyla się w jedną albo drugą stronę.

Jeśli opanujesz wodę i proporcje, chłód ma dużo mniejsze znaczenie. Jeśli dopiero poznajesz, jak w ogóle działa pryzma, nasz poradnik jak zacząć kompostowanie w domu wyjaśnia podstawy: materiał zielony, brązowy i układanie warstw.

Czy przykrywać kompostownik zimą?

Tak. To najbardziej przydatna rzecz, jaką możesz zrobić. Przykrycie zatrzymuje większość deszczu, nie pozwala składnikom odżywczym wypłukiwać się dołem i trzyma trochę ciepła. Na forach działkowców zdania są podzielone, czy zostawiać pryzmy odkryte, ale ci, którzy je odkrywają, zwykle dokładają coś codziennie i godzą się na bardziej mokrą pryzmę.

Przy kompostowniku siatkowym masz kilka możliwości:

  • Dopasowana pokrywa. Do naszego kwadratowego siatkowego kompostownika ogrodowego pasuje ocynkowana pokrywa z siatki 50 x 100 cm. Sama pokrywa z siatki chroni przed wywiewaniem liści i nie dopuszcza ptaków i lisów do resztek, ale przepuszcza deszcz. Połóż na niej coś wodoodpornego.
  • Plandeka. Plandeka z tkaniny na wierzchu, wsunięta po bokach i dociśnięta kilkoma cegłami, to najtańsze wodoodporne przykrycie. Ten sam pomysł opisujemy w odniesieniu do mebli tarasowych w tekście jak zabezpieczyć meble ogrodowe na zimę.
  • Stary dywan lub rozłożony karton. Oba odprowadzają wodę i dodatkowo izolują. Karton z czasem rozkłada się w pryzmie, i to nie problem, bo to materiał brązowy.

Nie zamykaj pryzmy szczelnie. Ona dalej musi oddychać, więc zostaw boki otwarte albo luźno przykryte.

Jak ocieplić kompostownik siatkowy na zimę

Otwarta siatka, dzięki której kompostownik druciany działa latem szybko, zimą wypuszcza ciepło. Coś za coś. Rozwiązanie jest proste: na chłodne miesiące daj mu ocieplającą „kurtkę”, a wiosną ją zdejmij.

Kompostownik siatkowy wyłożony kartonem, przykryty liśćmi i starym dywanem dociśniętym cegłą

  1. Wyłóż ścianki. Wsuń rozłożone kartony od wewnątrz wzdłuż siatki, na wszystkich czterech bokach. Zatrzymują wiatr i trzymają pryzmę w kupie.
  2. Dodaj kołdrę z liści. Ułóż grubą warstwę suchych jesiennych liści albo słomy wokół zewnętrznej krawędzi lub na wierzchu pryzmy. W listopadzie liście są za darmo i to dokładnie ten brązowy materiał, którego zimowej pryzmie brakuje.
  3. Przykryj wierzch. Pokrywa plus dywan, karton albo plandeka, dociśnięte z góry.
  4. Odizoluj od zimnej ziemi, jeśli się da. Warstwa grubego, gałęzistego materiału albo garść szorstkich ścinek na dnie trzyma pryzmę z dala od podmokłej gleby i wpuszcza powietrze od spodu.
  5. Wybierz osłonięte miejsce. Jeśli kompostownik jest jeszcze pusty albo łatwo go przestawić, ustaw go z dala od wiatru, tam gdzie dociera niskie zimowe słońce.

Wielkość też ma znaczenie. Mała pryzma traci ciepło ze wszystkich stron. Pełny metr sześcienny trzyma ciepło w środku dużo lepiej niż kompostownik zapełniony do połowy, dlatego zimą wolimy jeden dobrze wypełniony kompostownik niż dwa w połowie puste.

Czy zimą można dalej dodawać resztki z kuchni?

Tak, dokładaj dalej. Obierki z warzyw, fusy z kawy, herbatę i resztki owoców możesz wrzucać przez całą zimę. Cała sztuka to proporcje. Resztki kuchenne to mokry materiał zielony, a zimowa pryzma, która dostaje same obierki, zrobi się śliska.

  • Za każdym razem, gdy wrzucasz pojemnik resztek, dodaj podobną ilość materiału brązowego: pocięty karton, wytłoczki po jajkach, suche liście albo słomę.
  • Większe resztki pokrój albo porwij. Mniejsze kawałki rozkładają się szybciej, gdy pryzma pracuje wolno.
  • Świeże resztki zakopuj trochę w głąb pryzmy, zamiast zostawiać je na wierzchu, gdzie zamarzają i przyciągają zwierzęta.
  • Jeśli pryzma jest zamarznięta na kamień, trzymaj resztki w wiadrze z pokrywką przy tylnych drzwiach i wrzuć je w najbliższy łagodny dzień.

W listopadzie napełnij suchymi liśćmi kilka starych worków po paszy albo worków na śmieci i postaw je obok kompostownika. Zapas materiału brązowego do wiosny masz z głowy.

Czy przerzucać kompost zimą?

Nieczęsto. Przerzucanie wpuszcza powietrze, co przyspiesza rozkład, ale przy chłodzie wypuszcza też ciepło, które zgromadził środek pryzmy. Rady bywają różne, a my jesteśmy gdzieś pośrodku: nie przerzucaj zamarzniętej pryzmy i nie rób tego co tydzień. W łagodny, suchy okres wystarczy raz albo dwa razy przez zimę szybko przejść widłami przez środek. Jeśli pryzma się ubija i jest mokra, zrób w niej kilka otworów kijem od szczotki. Wpuścisz powietrze, nie rozbierając całości.

W kwadratowym kompostowniku siatkowym jest to łatwiejsze niż w zamkniętym pojemniku. Widzisz pryzmę i sięgasz do niej z każdej strony, a przy szerokości 1 metra jest miejsce, żeby popracować widłami.

Za mokro, nie za zimno: prawdziwy problem zimy

Gdy zimowe kompostowanie się nie udaje, rzadko winny jest mróz. Większość zimowych pryzm, o których słyszymy, nie zawodzi z powodu zimna. Zawodzą, bo są przemoczone. Oznaki, że pryzma jest za mokra:

  • Pachnie kwaśno albo jak zgniłe jajka.
  • Jest śliska, a garść ściśnięta w dłoni puszcza wodę jak gąbka.
  • Opadła i zbiła się, nie ma w niej kieszeni powietrza.

Lekarstwo jest za każdym razem takie samo: załóż wodoodporne przykrycie, wmieszaj dużo suchego materiału brązowego (zgnieciony karton jest idealny, bo wchłania dużo wody) i lekko spulchnij pryzmę, żeby wróciło powietrze. Potem przez tydzień lub dwa nie dodawaj mokrych resztek, aż wszystko się uspokoi.

Lista zimowych prac przy kompoście

PracaKiedyDlaczego to ważne
Zbierz i zapakuj suche liścieListopadZapas materiału brązowego na całą zimę
Wyłóż siatkę kartonemPrzed pierwszym silnym mrozemOgranicza wiatr i utratę ciepła przez boki
Załóż pokrywę i wodoodporne przykryciePrzed porą deszczówZapobiega przemoczeniu i utracie składników
Dodawaj resztki razem z materiałem brązowymCałą zimęUtrzymuje właściwą proporcję zielonego i brązowego
Szybkie przerzucenie lub otwory powietrzneTylko w łagodne, suche dniDodaje powietrza bez utraty ciepła ze środka
Zdejmij „kurtkę”WiosnaPrzepływ powietrza przez siatkę znów przyspiesza pryzmę

Jak przygotować zimowy kompost na wiosnę

Gdy się ociepli, pryzma, o którą dbano przez zimę, szybko rusza. Zdejmij karton ze ścianek, porządnie ją przerzuć i sprawdź dno. Najstarszy materiał na dole jest często gotowy jako pierwszy: ciemny i gruzełkowaty, z kilkoma kawałkami gałązek i skorupek jajek.

Właśnie wtedy przydaje się ocynkowane ogniowo sito do ziemi. Nasze sito 100 x 60 cm kładziesz na taczce, nakładasz kompost łopatą i kołyszesz, a drobny materiał przelatuje, podczas gdy grudki zostają na wierzchu. Grudki wracają do kompostownika i zaczynają kolejną partię. Cały proces opisujemy w tekście czym jest sito do ziemi i jak go używać.

Jaki rozmiar kompostownika siatkowego sprawdza się zimą najlepiej?

Nasz kwadratowy siatkowy kompostownik ogrodowy to pojemnik z czterech paneli stalowej siatki, który zamienia odpady z ogrodu i kuchni w kompost. Otwarta siatka doprowadza powietrze do pryzmy z każdej strony, dzięki czemu w cieplejszych miesiącach działa szybko, a na zimę łatwo go wyłożyć i przykryć. Panele łączą się zawiasowo w narożnikach, więc składanie jest proste, do środka sięgniesz z każdej strony, żeby przerzucić albo opróżnić pryzmę, a wersje ze stali ocynkowanej nie przerdzewieją po kilku sezonach stania na mokrej ziemi. Sprawdzi się na działce, w rodzinnym ogrodzie i u każdego, kto ma stały zapas liści i ścinek.

WariantWykończenieZimą najlepszy do
100 x 100 x 80 cmOcynk ogniowyNasz wybór na zimę. Największa pojemność trzyma najwięcej ciepła w środku.
80 x 80 x 70 cmOcynk ogniowyŚrednie ogrody. Dobrze go wypełnij i ociepl boki.
90 x 90 x 70 cmZielona powłoka proszkowaTańsza opcja na kompost z liści i ogólne odpady z ogrodu.
Pokrywa, 50 x 100 cmOcynk ogniowyTrzyma liście w środku, a zwierzęta na zewnątrz. Dwie pokrywy zakrywają pojemnik 100 cm.

Wszystkie znajdziesz w naszej ofercie kompostowników ogrodowych. A gdy pryzma odpoczywa, ta sama rama może posłużyć do innych zadań, które zebraliśmy w tekście pięć innych zastosowań metalowego kompostownika.

Pytania o kompostowanie zimą

Czy to w porządku, jeśli kompost zamarznie?

Tak. Zamarznięta pryzma jest w stanie spoczynku, a nie martwa. Po odmarznięciu znów zacznie pracować. Tylko nie próbuj jej przerzucać, gdy jest zamarznięta.

Czy mogę założyć nową pryzmę kompostową zimą?

Możesz. Do wiosny za bardzo się nie nagrzeje, ale jeśli przez zimę wypełnisz ją liśćmi, resztkami i kartonem, będzie pełna i gotowa do działania, gdy tylko zrobi się cieplej. Zacznij od solidnej warstwy gałęzistego materiału na dnie.

Czy zimą wrzucać liście do kompostu?

Zdecydowanie. Opadłe liście to najłatwiej dostępny materiał brązowy w całym roku. Mieszaj je z resztkami z kuchni albo nadmiar liści usyp osobno w drugim siatkowym pojemniku, gdzie przerobią się na kompost liściowy.

Dlaczego mój kompost zimą brzydko pachnie?

Prawie zawsze dlatego, że jest za mokry i brakuje mu powietrza. Przykryj go, wmieszaj suchy karton albo liście i trochę go spulchnij widłami albo kijem.

Czy do zimowego kompostowania potrzebny jest zamknięty pojemnik?

Nie. Zamknięty plastikowy pojemnik trzyma trochę więcej ciepła, ale wyłożony i przykryty kompostownik siatkowy też daje radę, a wiosną dużo łatwiej go przerzucić i opróżnić.

Nasze kompostowniki, pokrywy i sita do ziemi pakujemy i wysyłamy z naszego magazynu w Eindhoven. Jeśli nie wiesz, który rozmiar pasuje do Twojego ogrodu, napisz nam, ile masz miejsca i ile odpadów produkujesz, a doradzimy właściwy.