Welke buiskoppeling heb je nodig? Begin bij de maat

Kies eerst de diameter, dan pas de vorm. Wij hebben buiskoppelingen in twee maten, Ø27 mm en Ø42 mm, en meer dan de helft van het assortiment bestaat maar in één daarvan. Kies je eerst de maat, dan staat je constructie in een middag. Kies je eerst de vorm en word je verliefd op een koppeling die alleen in Ø42 bestaat, dan ben je straks een pakket aan het terugsturen.

Dit is het telefoontje dat we het vaakst krijgen: iemand heeft een stapel buis in de ene maat en een mandje koppelingen in de andere. Daarom hier het hele systeem op een rij, inclusief welke van onze 19 koppelingen in welke diameter bestaan, en waar ze stuk voor stuk voor dienen.

Meet de buis, niet het gat

Buiskoppelingen klemmen om de buitenkant van een buis. Het getal dat telt is dus de buitendiameter van je buis, niet de binnenmaat, niet de wanddikte, en zeker niet wat er op die oude factuur stond. Zet een schuifmaat of een rolmaat op het uiteinde van de buis en meet van buitenkant tot buitenkant.

Onze twee maten sluiten aan op de standaard buisdiameters die in heel Europa gebruikt worden. Ø27 mm is de buis met 26,9 mm buitendiameter, verkocht als 3/4" nominale maat, in het Verenigd Koninkrijk bekend als A tube of size 5. Ø42 mm is de buis van 42,4 mm, 1 1/4" nominaal, wat Britse leveranciers C tube of size 7 noemen. Vergelijk je met een Britse key clamp catalogus, dan zijn dat de codes om op te zoeken. En komt je buis ergens anders vandaan, meet hem dan alsnog voordat je bestelt.

Ø27 of Ø42: wat ga je bouwen?

Ø27 is het lichte systeem. Precies goed voor kledingrekken, stellingen, marktkramen, presentatieframes, tuinconstructies, tafel- en bureaupoten, en alles waarbij het frame wel iets moet dragen maar niemand er met zijn volle gewicht aan gaat hangen. Het is goedkoper per meter en oogt minder industrieel, wat bij meubels meestal precies de bedoeling is.

Ø42 is de constructieve maat. Leuningen, hekwerken, afzettingen, werkplaatsstellingen, randbeveiliging van een entresol, alles waar mensen zich aan vastpakken, tegenaan leunen of tegenaan vallen. Het is ook de maat met het diepere assortiment, dus vraagt je ontwerp om een ongebruikelijke verbinding, dan is de kans groter dat Ø42 hem heeft.

Een ruwe kostencheck uit onze eigen prijslijst, zodat je kunt begroten voordat je gaat ontwerpen: een buis van 3 meter in Ø42 zwart kost €39,19, terwijl een stuk Ø27 verzinkt van 300 mm op €2,79 komt. Koppelingen zitten door het hele assortiment tussen €2,90 en €5,67. De buislengte bepaalt je totaalbedrag, niet de koppelingen.

Welke koppelingen in welke maat

Dit is de tabel die we bij elke leverancier zouden willen zien. Negen van onze koppelingen bestaan alleen in Ø42, vier alleen in Ø27, en zes in allebei.

Lees die tabel voordat je je ontwerp tekent, niet erna. Het groepje dat alleen in Ø27 bestaat zegt iets: de scharnierstukken, de wandplaat en de beugel met lip zijn onderdelen voor meubels en lichte frames. Wat alleen in Ø42 bestaat, is leuning- en dakframewerk. Het systeem is opgebouwd rond wat elke maat in de praktijk moet doen.

Wat de koppelingen precies doen

Kniestukken en hoeken zijn de makkelijke. Een 90° kniestuk maakt een hoek in één vlak. Een 3-weg hoekkniestuk verzorgt de bovenhoek van een kubus, waar drie buizen haaks in drie richtingen samenkomen. Bouw je iets rechthoekigs, dan heb je er daar vier van nodig.

Bij T-stukken bestellen mensen te veel. Een kort T-stuk laat een buis ononderbroken door de koppeling lopen terwijl een tweede buis er haaks uit aftakt. Het lange T-stuk doet hetzelfde met een langere klemhuls op de doorlopende buis, wat uitmaakt als die buis belasting draagt en je de grip over meer lengte wilt verdelen. Een 3-weg T-stuk met aftakking zet er een poot buiten het vlak bij.

En dan het duo dat continu verward wordt. Een kruisstuk met twee sokken klemt beide buizen op het punt waar ze elkaar kruisen, in hetzelfde vlak. Een verspringend kruisstuk voert de ene buis langs de andere met een knik erin, zodat ze elkaar kruisen zonder om dezelfde ruimte te vechten. Andere problemen, sterk gelijkende onderdelen.

Voetplaten, wandplaten en beugels zijn de plek waar het frame het gebouw raakt. Een voetplaat zet een staander op een vloer en neemt de bevestiging op. Een wandplaat doet hetzelfde tegen een verticaal vlak. De wandbeugel voor leuning is wat je wilt als een leuning langs een muur loopt in plaats van vrij te staan.

Scharnierstukken vangen alles op wat geen rechte hoek is. Trapleuningen, schuine schoren, hellingbaanleuningen. In Ø27 komen ze als een mannelijk en vrouwelijk paar dat je samen koopt; in Ø42 geeft het dubbele scharnierstuk in lijn je twee verstelbare punten in één huis, de duurste koppeling die we verkopen op €5,67 en dat waard zodra het alternatief samengestelde verstekhoeken zagen is.

Buiskoppelingen zijn geen steigerkoppelingen

Daar zijn we maar even duidelijk over, want de verwisseling kost geld. Steigerbuis is Ø48,3 mm. Onze buiskoppelingen houden op bij Ø42 mm, dus ze passen niet op steigerbuis, en een steigerkoppeling grijpt andersom ook niet fatsoenlijk op Ø42-buis. Twee verschillende systemen die op foto's verwant lijken.

Werk je met echte steigerbuis, dan heb je steigerkoppelingen nodig: andere vorm, andere norm, berekend op ander werk. Bouw je meubels, leuningen of frames van Ø27- of Ø42-buis, dan zit je goed bij de buiskoppelingen.

Zwart of verzinkt

Bijna alles in het assortiment bestaat in beide uitvoeringen, tegen vrijwel dezelfde prijs. Het Ø42 kniestuk kost €4,20 verzinkt en €4,44 in zwart, dus op prijs ga je de keuze niet maken.

Verzinkt voor alles buiten of in een vochtige omgeving: tuinframes, carports, buitenleuningen, overal waar regen of condens bij komt. Zwart voor binnenwerk waar het uiterlijk telt, en dat is het meeste meubilair, winkelinrichting en kledingrekken. Zwart is een coating en geen offerlaag, dus een kras erin gaat buiten roesten waar een kras in de zinklaag dat grotendeels niet doet.

Aandraaien

Elke koppeling wordt vastgezet met stelbouten die je met een inbussleutel aandraait. Geen laswerk, niet boren in de buis, geen speciaal gereedschap. De punt van de bout bijt zich in de buiswand en die beet draagt de belasting, en daarom moet de buis onder de koppeling schoon en vrij van verf of dikke walshuid zijn.

De grote fabrikanten van key clamps publiceren 39 Nm als aandraaimoment voor hun koppelingen, goed voor ruwweg 900 kg axiale slipweerstand per bout. Wij publiceren geen geteste sliplast voor ons assortiment, dus behandel dat getal als referentiepunt uit de branche en niet als belofte over onze onderdelen. Draai stevig aan met een fatsoenlijke inbussleutel, controleer de bouten na de eerste week gebruik nog een keer, en ontwerp geen valbeveiliging op basis van een blogartikel. Daar hoort een constructeur bij.

Veelgestelde vragen

Kan ik Ø27 en Ø42 in één constructie mengen?

Alleen door ze in gescheiden delen te houden, want er is geen koppeling die de twee maten overbrugt. Mensen doen het bewust, bijvoorbeeld Ø42 staanders met Ø27 invulling, maar elke overgang tussen de maten vraagt om een geboute plaat of een beugel in plaats van een klem.

Moet ik de buis precies op maat zagen?

Voor T-stukken, kruisstukken en alles waar de buis doorheen loopt niet, daar is de lengte vergevingsgezind. Voor kniestukken en stuiknaden waar twee zaagkanten binnen in een koppeling samenkomen wel, daar zie je een paar millimeter meteen. Wij verkopen stalen buis op acht vaste lengtes van 300 mm tot 3000 mm, wat de meeste mensen een zaagklus scheelt.

Kan ik het later weer uit elkaar halen?

Ja, en dat is de belangrijkste reden om zo te bouwen. Draai de stelbouten los en het frame valt uiteen. De buis houdt de putjes van de bouten, dus een koppeling die op dezelfde plek terugkomt gaat prima weer zitten, al is het slim de buis iets te draaien als je op een nieuwe plek klemt.

Hoeveel koppelingen heb ik nodig?

Tel je knooppunten, niet je buizen. Een simpel rechthoekig frame op de vloer is vier hoeken, vier voetplaten, en een T-stuk voor elke middenregel. Tel er tien procent bij op, want iedereen vindt onderweg één knooppunt dat niet getekend was.

Begin bij de maat

Als je één ding meeneemt: bepaal Ø27 of Ø42 voordat je iets in je mandje legt, en leg de tabel hierboven naast je ontwerp. Ons complete assortiment buiskoppelingen vermeldt de beschikbare maten op elke productpagina, en wil je het systeem eerst in iets echts terugzien, dan loopt onze handleiding voor een trapleuning maken met buisklemmen een echte klus van een half uur met je door.

Weet je nog steeds niet welke maat je buis is? Stuur ons een foto met een rolmaat over het uiteinde. Wij beantwoorden die mail liever dan dat we je retour verwerken.